Szot (czołg)
Wstęp
Czołg Szot, znany również jako Sho’t, to izraelska modyfikacja brytyjskiego czołgu Centurion. Wprowadzony do służby w latach 50. XX wieku, stał się kluczowym elementem Sił Obronnych Izraela (IDF) podczas wielu konfliktów zbrojnych w regionie. W artykule tym przyjrzymy się historii, konstrukcji oraz zastosowaniu bojowemu czołgu Szot, który odegrał znaczącą rolę w armii izraelskiej przez kilka dekad.
Historia powstania czołgu Szot
W latach 50. XX wieku izraelska armia stanęła przed wyzwaniem zastąpienia przestarzałych czołgów, takich jak amerykańskie Shermany i francuskie AMX-y. Kryzys sueski w 1956 roku oraz doświadczenia z niego wyciągnięte sprawiły, że Izraelczycy zaczęli dostrzegać potrzebę mobilnych formacji pancernych, które mogłyby współpracować z piechotą zmotoryzowaną. W związku z chłodnymi relacjami z USA, IDF zwróciło się do Wielkiej Brytanii z prośbą o sprzedaż używanych czołgów Centurion Mk.3 i Mk.5.
Pierwsze egzemplarze dotarły do Izraela pod koniec lat 50. XX wieku, jednak początkowo nie spotkały się z pozytywnym przyjęciem ze strony czołgistów i mechaników z powodu ich awaryjności oraz skomplikowanej konstrukcji. Zmiany nastąpiły dopiero po objęciu dowództwa nad Korpusem Pancernym przez generała Jisra′ela Tala w 1964 roku. Rozpoczęto proces modernizacji sprzętu oraz zmiany w sposobie szkolenia załóg.
Modernizacje i wersje czołgu Szot
Pierwszą wersją czołgu była Szot Meteor, która zachowała oryginalny silnik benzynowy Rolls-Royce Meteor oraz 20-funtowe działo. W miarę upływu czasu pojazdy te były modernizowane – najważniejszym krokiem była wymiana armaty na L7 kal. 105 mm. Kolejną wersją był Szot Kal Alef, który zadebiutował w 1970 roku z nowym silnikiem Diesla Teledyne Continental o mocy 750 KM oraz automatyczną skrzynią biegów.
W odpowiedzi na rosnące zagrożenie ze strony pocisków przeciwpancernych, powstały kolejne wersje: Szot Kal Bet i Kal Gimel, które wzbogacono o dodatkowe płyty pancerza oraz pancerz reaktywny Blazer. Ostatnią wersją był Szot Kal Dalet, który otrzymał nowy rękaw termiczny na armacie oraz laserowy dalmierz.
Zastosowanie bojowe czołgu Szot
Wojna sześciodniowa (1967)
Czołgi Szot odegrały kluczową rolę podczas wojny sześciodniowej w 1967 roku. W momencie wybuchu konfliktu znajdowały się w jednostkach stacjonujących na Synaju i były główną siłą uderzeniową Izraela. Dzięki dobrze przeprowadzonym atakom udało się zniszczyć znaczną liczbę egipskich czołgów T-34 i IS-3.
Podczas walk na Synaju izraelskie Centuriony wykazały się zarówno siłą ognia, jak i odpornością na ataki przeciwnika. Mimo pewnych problemów związanych z pojemnością baków, modyfikacje przyniosły zamierzony skutek i potwierdziły przewagę Izraela nad radzieckimi konstrukcjami.
Wojna Jom Kipur (1973)
Podczas wojny Yom Kipur w 1973 roku czołgi Szot Kal były używane przez jednostki stacjonujące na Wzgórzach Golan. Izraelczycy musieli stawić czoła syryjskim czołgom T-54, T-55 i T-62. Walki były intensywne i charakteryzowały się dużymi stratami po obu stronach.
Mimo trudnych warunków, Szoty pokazały swoje możliwości bojowe – ich siła ognia i celność armaty L7 okazały się kluczowe w eliminacji syryjskich pojazdów pancernych. Jednakże doświadczenia z tej wojny wykazały również potrzebę dalszych modernizacji i poprawy opancerzenia.
Przemiany i zakończenie służby
Po wojnie Jom Kipur IDF zaczęło intensywnie pracować nad zwiększeniem opancerzenia czołgu Szot oraz jego dostosowaniem do nowoczesnych warunków bojowych. Część pojazdów przekształcono w gąsienicowe transportery opancerzone z myślą o wsparciu Korpusu Inżynieryjnego.
Ostateczne wycofanie czołówków Szot miało miejsce w 2002 roku, po czym wiele egzemplarzy zostało przekształconych w pojazdy inżynieryjne Puma oraz ciężkie transportery opancerzone Nagmachon czy Nakpadon.
Podsumowanie
Czołg Szot jest jednym z najbardziej znaczących pojazdów pancernych w historii izraelskiej armii. Jego modyfikacje pozwoliły na skuteczne dostosowanie do zmieniających się warunków bojowych oraz potrzeb armii. Choć został ostatecznie wycofany ze służby, jego wpływ na historię Sił Obronnych Izraela pozostaje niezatarte.
Sukcesy odniesione przez czołgi Szot podczas licznych konfliktów podkreślają znaczenie modernizacji sprzętu wojskowego oraz odpowiedniego szkolenia załóg, co stanowi kluczowy element skuteczności jednostek pancernych w działaniach bojowych.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).