Zgorzelowa plamistość grochu
Wprowadzenie
Zgorzelowa plamistość grochu, znana również jako askochytoza grochu, to grzybowa choroba roślin, która dotyka groch. Wywoływana jest przez trzy gatunki patogenów: Didymella pisi, Didymella pinodella oraz Didymella pinodes. Choroba ta jest szeroko rozpowszechniona w różnych regionach uprawy grochu na całym świecie, w tym w Europie, Ameryce, Australii i Azji. Jej wystąpienie może prowadzić do znacznych strat w plonach i obniżenia jakości nasion, co wpływa na sytuację ekonomiczną producentów. W artykule omówimy występowanie i szkodliwość zgorzeli plamistej grochu, objawy choroby, epidemiologię oraz metody ochrony przed nią.
Występowanie i szkodliwość
Zgorzelowa plamistość grochu należy do grupy askochytoz i jest jednym z najważniejszych problemów w uprawach grochu. Skutki tej choroby mogą być różne w zależności od gatunku patogenu odpowiedzialnego za infekcję. W przypadku wystąpienia zgorzeli siewek, może dojść do całkowitego obumierania roślin, co prowadzi do znacznych strat w plonach. W innych sytuacjach na nasionach pojawiają się brązowe plamy, które dyskwalifikują je do użycia w celach spożywczych.
Badania wykazały, że choroba może obniżyć plon nasion nawet o 50%. Spośród trzech patogenów wywołujących zgorzela, Didymella pisi wydaje się być najmniej szkodliwy w większości warunków środowiskowych. Jednak epidemia tej choroby miała miejsce w Hiszpanii w 2009 roku, kiedy to właśnie ten gatunek spowodował poważne straty.
Objawy choroby
Pierwsze objawy zgorzeli plamistej grochu mogą pojawić się już na kiełkujących nasionach oraz siewkach. Zgorzela siewek jest wynikiem działania patogenów Didymella pinodella oraz Didymella pinodes. Objawia się ona obumieraniem siewek, co prowadzi do przerzedzenia uprawy na plantacji. Następnie pojawiają się objawy na liściach, ogonkach liściowych, strąkach oraz nasionach, a każdy z trzech patogenów wywołujących chorobę powoduje inne charakterystyczne objawy.
Pierwszym gatunkiem jest Didymella pisi, który powoduje powstawanie okrągłych lub owalnych plam. Plamy te początkowo są żółtobrązowe, a następnie przekształcają się w szaro-brązowe z ciemnobrunatnym obrzeżeniem i mogą mieć średnicę do 1 cm. Drugim gatunkiem jest Peyronellaea pinodes, który również tworzy okrągłe lub owalne plamy, ale początkowo mają one purpurowo-brązowy kolor i mniejszy rozmiar (2-7 mm). Ostatnim z trzech patogenów jest Didymella pinodella, powodujący powstawanie wielobocznych plam o barwie od ciemnobrunatnej do czarnej.
Nasiona porażone przez te patogeny mogą nie kiełkować lub kiełkować słabo. W przypadku zaatakowania nasion w późnym etapie rozwoju rośliny mogą nie występować widoczne oznaki choroby; jednak ich zdolność kiełkowania jest gorsza niż zdrowych nasion, co prowadzi do rozwoju osłabionych roślin.
Epidemiologia choroby
Rozwój zgorzeli plamistej grochu związany jest z obecnością pyknidiów oraz pseudotecji na porażonych roślinach. Choroba pierwotnie rozwija się na roślinach wyrastających z porażonych nasion grochu. Źródłem infekcji pierwotnej mogą być także resztki roślin pozostające w glebie po zbiorach z poprzedniego roku. Na tych resztkach oraz porażonych siewkach tworzą się pyknidia, z których uwalniane są zarodniki konidialne przenoszone przez krople deszczu i prądy powietrzne na sąsiednie rośliny.
W przypadku dużej liczby źródeł infekcji pierwotnej w glebie oraz długotrwałych opadów deszczu może dojść do epidemii zgorzeli plamistej grochu. W takich sytuacjach producenci muszą podjąć natychmiastowe kroki zapobiegawcze i kontrolne.
Ochrona przed zgorzelową plamistością grochu
Aby zapobiegać rozwojowi choroby oraz skutecznie ją zwalczać, zaleca się podejmowanie szeregu działań. Pierwszym krokiem powinno być niszczenie resztek pożniwnych oraz ich głębokie przyorywanie jesienią. Ważne jest również stosowanie tylko zdrowych nasion do siewu oraz ich zaprawianie przed wysiewem.
Najlepsze efekty uzyskuje się przy użyciu zapraw nasiennych zawierających kaptan (np. Kaptan 50 WP), mankozeb (np. Dithane M-45 WP), Merpan 50 lub Penncozeb 50 WP oraz karboksynę (Vitavax 200 PS). Ponadto stosowanie płodozmianu jest istotnym elementem ochrony; wskazana jest kilkuletnia przerwa w uprawie grochu na tym samym polu.
W warunkach sprzyjających rozwojowi choroby zaleca się również opryskiwanie roślin fungicydami takimi jak ditiokarbaminianowe (mankozeb), chloronitrylowe (chlorotalonil) oraz strobilurynowe (azoksystrobina).
Zakończenie
Zgorzelowa plamistość grochu to poważna choroba grzybowa, która może prowadzić do znacznych strat w uprawach tego ważnego gatunku roślin strączkowych. Zrozumienie obj
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).