Sętal
Sętal – Wprowadzenie
Sętal, znany dawniej jako Süssenthal, to malownicza wieś położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Dywity. Jej lokalizacja na północ od Olsztyna sprawia, że stanowi atrakcyjne miejsce dla turystów oraz mieszkańców stolicy regionu. Sętal to wieś z bogatą historią, która sięga XIV wieku, oraz z pięknymi zabytkami, w tym neogotyckim kościołem pw. św. Mikołaja. W artykule przedstawimy historię tej miejscowości, jej atrakcje turystyczne oraz możliwości komunikacyjne.
Historia Sętala
Sętal powstał w pierwszej połowie XIV wieku i już w 1344 roku stanowił własność kolegiaty w Głotowie. Wieś ta była znana z bogatej struktury agrarnej – posiadała 80 włók, z czego 7 było wolnych. W kolejnych latach Sętal przeszedł pod zarząd Dobrego Miasta, a jego właściciele pozostali kanonikami aż do roku 1811. Pierwszy kościół w miejscowości został zbudowany już w XIV wieku i wzmiankowany był także pod koniec XV wieku. Niestety, został on zniszczony podczas wojny polsko-krzyżackiej w latach 1519-21.
W XVI wieku kościół odbudowano i konsekrowano przez biskupa warmińskiego Marcina Kromera 30 października 1583 roku. Niestety, nowa świątynia również nie przetrwała próby czasu – spaliła się w 1908 roku. Obecny kościół pw. św. Mikołaja powstał dzięki wysiłkom proboszcza Andreasa Bajinskiego oraz ofiarności mieszkańców Sętala i okolicznych miejscowości. Został on konsekrowany 11 lipca 1911 roku przez biskupa Augustyna Bludau.
Historia Sętala obfituje również w ciekawe wydarzenia związane z lokalnymi tradycjami. Na przykład, niewyjaśniona historia monstrancji z 1595 roku, która po pożarze kościoła w latach trzydziestych XX wieku pojawiła się na aukcji w Lucernie. Mimo starań diecezji warmińskiej o jej odzyskanie, do Sętala nie wróciła.
Ludność i kultura
Ludność Sętala przez wieki była zróżnicowana pod względem narodowościowym. W XIX wieku dominowała ludność niemiecka, choć Polacy również stanowili pewną część społeczności. Kazania w kościele głoszone były jedynie co trzecią niedzielę w języku polskim, a niemieckojęzyczni mieszkańcy posługiwali się gwarą lidzbarską, znaną jako Heilsberger Platt.
W plebiscycie z 1920 roku decydującym o przynależności państwowej południowej Warmii, tylko dwóch mieszkańców Sętala zagłosowało za Polską spośród pięciuset uprawnionych do głosowania. Przez lata liczba ludności zmieniała się – w 1785 roku we wsi znajdowało się 48 domów, a sto lat później liczba mieszkańców wzrosła do 674 osób.
Obecnie Sętal liczy około 330 mieszkańców (stan na 2014 rok). Większość mieszkańców zajmuje się rolnictwem lub ogrodnictwem. W latach 1954–1961 wieś była siedzibą władz gromady Sętal, a po jej zniesieniu przeszła pod administrację gromady Dywity.
Atrakcje turystyczne i zabytki
Sętal oferuje wiele atrakcji turystycznych zarówno dla mieszkańców, jak i turystów. Na szczególną uwagę zasługuje kościół pw. św. Mikołaja z 1910 roku, który jest przykładem neogotyckiej architektury sakralnej. W jego wnętrzu znajduje się wiele cennych rzeźb i płaskorzeźb, takich jak ołtarz główny z rzeźbą Trójcy Przenajświętszej oraz rzeźby św. Mikołaja i aniołów.
W lewym bocznym ołtarzu można zobaczyć rzeźbę Matki Boskiej Różańcowej ze św. Dominikiem oraz św. Anną i św. Joachimem, natomiast w prawym ołtarzu bocznym znajdują się płaskorzeźby Przemienienia Pańskiego oraz św. Walentego i św. Bartłomieja.
Oprócz kościoła, warto zwrócić uwagę na dwa grodziska usytuowane na północny zachód od Sętala oraz na trzy jeziora wędkarskie znajdujące się w okolicy. Nad jednym z jezior znajduje się pensjonat, co czyni to miejsce idealnym dla osób szukających wypoczynku na łonie natury.
Dodatkowo warto odwiedzić malowniczy wąwóz ze strumieniem Dratwia, który jest doskonałym miejscem na spacery oraz obserwację przyrody.
Turystyka i rekreacja
Sętal dysponuje bardzo dobrymi warunkami do uprawiania turystyki rowerowej oraz zimowych sportów takich jak narciarstwo biegowe i saneczkarstwo. Liczne trasy rowerowe prowadzą przez malownicze tereny Warmii i Mazur, zachęcając do aktywnego spędzania czasu na świeżym powietrzu.
W sezonie letnim okolice Sętala przyciągają miłośników natury oraz amatorów sportów wodnych dzięki pobliskim jeziorom. Można tam zarówno łowić ryby, jak i korzystać z uroków kąpieli czy spacerować brzegiem zbiorników wodnych. Takie różnorodne atrakcje sprawiają, że Sętal staje się miejscem idealnym dla rodzin oraz osób szukających relaksu z dala od miejskiego zgiełku.
Komunikacja
Sętal jest dobrze skomunikowany z pobliskimi miejscowościami dzięki autobusom PKS Olsztyn, które kursują do Spręcowa, Nowych Włók, Tuławek oraz Dywitów, a także do Olsztyna. Pomimo
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).