Odporność higieniczna na warrozę
Odporność higieniczna na warrozę
W świecie pszczelarstwa, jednym z najpoważniejszych wyzwań, z jakimi muszą zmagać się pszczelarze, jest warroza, choroba spowodowana przez roztocza Varroa destructor. Roztocza te są niezwykle groźne dla pszczół miodnych (Apis mellifera) i mogą prowadzić do znacznych strat w koloniach pszczelich. W odpowiedzi na to zagrożenie, naukowcy i hodowcy pszczół opracowali koncepcję wrażliwości higienicznej na warrozę (VSH – Varroa Sensitive Hygiene), która jest cechą pszczół umożliwiającą wykrywanie i eliminowanie larw zainfekowanych przez te pasożyty. Celem tego artykułu jest przybliżenie istoty VSH oraz jej znaczenia dla zdrowia kolonii pszczelich.
Warroza – niebezpieczny pasożyt pszczół
Warroza to choroba, która stała się jednym z najgroźniejszych zagrożeń dla pszczoły miodnej na całym świecie. Roztocza Varroa destructor żywią się hemolimfą pszczół oraz larw, co prowadzi do osłabienia kolonii, a w skrajnych przypadkach do ich całkowitego wyginięcia. Roztocza te są szczególnie niebezpieczne ze względu na swoją zdolność do szybkiego rozmnażania się oraz rozprzestrzeniania. Bez odpowiednich działań kontrolnych, populacje roztoczy mogą w krótkim czasie osiągnąć niebezpieczne poziomy, co skutkuje poważnymi konsekwencjami dla zdrowia pszczół.
Charakterystyka wrażliwości higienicznej na warrozę (VSH)
Cechą charakterystyczną pszczół z poziomem VSH jest ich zdolność do wykrywania i usuwania komórek czerwiowych, w których rozwijają się larwy zaatakowane przez roztocza warrozy. To unikalne zachowanie stanowi formę naturalnej obrony przed tym groźnym pasożytem. Pszczoły posiadające tę cechę są w stanie zredukować liczbę roztoczy w kolonii o ponad 70%, co znacząco wpływa na ich zdrowie i wydajność. Warto zauważyć, że mimo iż mechanizm wykrywania zaatakowanych komórek nie jest jeszcze dokładnie poznany, to jednak efektywność działania pszczół VSH jest niezaprzeczalna.
Rozwój i badania nad VSH
Pszczoły z cechą VSH zostały po raz pierwszy wyhodowane przez USDA Honey Bee Breeding, Genetics and Psychology Laboratory w Baton Rouge w Stanach Zjednoczonych. W ramach badań naukowcy zauważyli, że w kolonii pszczół, gdzie populacja roztoczy rozwijała się wolno, występowały cechy związane z higieną oraz odpornością na warrozę. Odkrycie dziedzicznego czynnika powodującego wolny rozwój roztoczy doprowadziło do sformułowania pojęcia o nazwie SMR (suppressed mite reproduction), które później zostało zamienione na VSH ze względu na bliski związek między aktywnością higieniczną a reprodukcją roztoczy.
Znaczenie selekcji hodowlanej
Hodowla pszczół z wysokim poziomem higieny VSH ma kluczowe znaczenie dla kontroli populacji roztoczy w kolonii. Umożliwia ona utrzymanie liczby roztoczy poniżej progu, który wymagałby zastosowania chemicznych środków ochrony roślin. Matki pszczele wyhodowane z wysokim poziomem VSH mogą być unasieniane przez trutnie bez tej cechy, co pozwala na zachowanie wysokiej odporności na warrozę przy jednoczesnym utrzymaniu dobrych parametrów produkcji miodu.
Krzyżowanie pszczół a odporność na warrozę
Krzyżowanie pszczół z cechą VSH może prowadzić do uzyskania nowych linii pszczelich o zwiększonej odporności na warrozę. Przykłady pokazują, że krzyżówki VSH z pszczołą włoską wykazują nie tylko wysoki poziom zapylania roślin, ale także dobrą zdolność do radzenia sobie z zagrożeniem ze strony roztoczy. Dzięki odpowiednim praktykom hodowlanym można zwiększać różnorodność genetyczną kolonii oraz polepszać ich odporność na choroby i pasożyty.
Dostępność materiału VSH
Od 2001 roku materiał genetyczny związany z cechą VSH jest dostępny na rynku komercyjnie. Hodowcy mogą nabywać matki pszczele oraz trutnie posiadające tę pożądaną cechę, co otwiera nowe możliwości dla pszczelarstwa i walki z warrozą. Wspieranie hodowli pszczół z wysokim poziomem VSH może przyczynić się do poprawy sytuacji epidemiologicznej wśród kolonii pszczelich oraz zwiększenia produkcji miodu.
Zakończenie
Odporność higieniczna na warrozę (VSH) staje się kluczowym elementem w walce z jednym z najgroźniejszych pasożytów atakujących pszczoły miodne. Dzięki badaniom naukowym oraz odpowiednim praktykom hodowlanym możliwe jest uzyskanie kolonii o wysokiej odporności na warozę, co przyczynia się do zdrowia pszczół oraz stabilności produkcji miodu. W miarę jak społeczność pszczelarska staje przed nowymi wyzwaniami związanymi z chorobami i pasożytami, rozwój i zastosowanie cechy VSH będą odgrywać istotną rolę w przyszłości hodowli pszczół.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).