Monilinia
Wstęp
Rodzaj Monilinia, znany również jako paciornica, to grupa grzybów należących do rodziny twardnicowatych (Sclerotiniaceae). Grzyby te mają duże znaczenie w rolnictwie, zwłaszcza w uprawach sadowniczych, ponieważ są odpowiedzialne za poważne choroby roślin. Opisany po raz pierwszy przez Edwina Earle Honey w 1928 roku, rodzaj Monilinia obejmuje kilka gatunków, które występują w Polsce i mogą powodować znaczne straty w plonach. W artykule tym przedstawimy systematykę i nazewnictwo grzybów z tego rodzaju, opisujemy gatunki występujące w Polsce oraz omówimy ich znaczenie dla rolnictwa.
Systematyka i nazewnictwo
Grzyby z rodzaju Monilinia należą do klasyfikacji biologicznej, która obejmuje szereg poziomów taksonomicznych. Zgodnie z Index Fungorum, Monilinia znajduje się w rodzinie Sclerotiniaceae, rzędzie Helotiales oraz klasie Leotiomycetidae. Na poziomie filogenezy zaliczane są do podkrólestwa Ascomycota, co oznacza, że są grzybami workowymi.
Rodzaj Monilinia został utworzony przez Edwina Earle Honey w 1928 roku, a gatunkiem typowym jest Monilinia fructicola. Nazwa polska rodzaju według M.A. Chmiel brzmi paciornica. W obrębie tego rodzaju wyróżnia się wiele gatunków, z których niektóre mają szczególne znaczenie w polskim rolnictwie.
Gatunki występujące w Polsce
W Polsce występuje kilka gatunków grzybów z rodzaju Monilinia. Do najważniejszych z nich zalicza się:
- Monilinia baccarum – paciornica jagodowa
- Monilinia fructicola – paciornica owocowa
- Monilinia fructigena – paciornica owocowa (zwana również paciornicą brzoskwiniową)
- Monilinia johnsonii
- Monilinia laxa – paciornica pestkowcowa
- Monilinia ledi – paciornica bagnowa
- Monilinia linhartiana
- Monilinia megalospora – paciornica wielkozarodnikowa
- Monilinia oxycocci – paciornica żurawinowa
- Monilinia padi – paciornica czeremchowa
- Monilinia polystroma
- Monilinia urnula – paciornica brusznicowa
Znaczenie dla rolnictwa i sadownictwa
Zarówno gromadzone dane naukowe, jak i doświadczenia praktyków potwierdzają, że wszystkie gatunki rodzaju Monilinia są pasożytami roślin. Ich obecność w sadach może prowadzić do poważnych chorób, które mają negatywny wpływ na plony. Dwa główne schorzenia związane z tymi grzybami to brunatna zgnilizna drzew pestkowych oraz brunatna zgnilizna drzew ziarnkowych.
Bunratna zgnilizna drzew pestkowych
Bunratna zgnilizna drzew pestkowych jest chorobą wywołaną przez Monilinia fructicola, która atakuje przede wszystkim owoce drzew pestkowych takich jak śliwy, wiśnie czy brzoskwinie. Objawy tej choroby zaczynają się od pojawienia się brązowych plam na owocach, które szybko rozprzestrzeniają się i prowadzą do ich gnicia. W wyniku infekcji grzybami owoc staje się niejadalny i nie nadaje się do sprzedaży, co prowadzi do strat finansowych dla producentów.
Bunratna zgnilizna drzew ziarnkowych
Bunratna zgnilizna drzew ziarnkowych jest spowodowana przez Monilinia fructigena i dotyczy głównie jabłoni oraz grusz. Podobnie jak w przypadku drzew pestkowych, objawy obejmują brązowienie owoców i ich obumieranie. Infekcja może także rozprzestrzeniać się na gałęzie drzewa, co prowadzi do dalszych uszkodzeń i zwiększa ryzyko obumarcia całej rośliny.
Sposoby zwalczania Monilinii
Zwalczanie chorób wywoływanych przez grzyby z rodzaju Monilinia wymaga podjęcia odpowiednich kroków zarówno na etapie prewencji, jak i interwencji. Ważne jest monitorowanie sadów oraz stosowanie praktyk agrotechnicznych, które mogą ograniczyć rozwój tych patogenów.
Praktyki agrotechniczne
Prawidłowe praktyki agrotechniczne są kluczowe dla ochrony upraw przed infekcjami grzybowymi. Należy dbać o odpowiednie nasłonecznienie drzew oraz zapewnić im dobrą cyrkulację powietrza poprzez odpowiednie cięcia koron. Ponadto ważne jest usuwanie opadłych owoców oraz resztek roślinnych, które mogą być źródłem zakażeń.
Zastosowanie fungicydów
Kiedy infekcja już wystąpiła, często konieczne staje się zastosowanie fungicydów. Preparaty te są stosowane zarówno profilaktycznie przed kwitnieniem, jak i doraźnie po zaobserwowaniu pierwszych objawów choroby. Należy jednak pamiętać o przestrzeganiu zasad integrowanej ochrony roślin oraz rotacji fungicydów, aby uniknąć rozwijania oporności patogenów.
Zakończenie
Rodzaj Monilinia stanowi istotny
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).