Czertyżne
Czertyżne – historia opuszczonej wsi w Beskidzie Niskim
Czertyżne, położone w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, to wieś o bogatej historii, której ślady można odnaleźć w malowniczej dolinie potoku Czertyżnianka. Choć obecnie jest opuszczona, jej przeszłość sięga końca XVI wieku, kiedy to została założona jako osada biskupów krakowskich. W artykule przyjrzymy się historii Czertyżnego, jego znaczeniu w regionie oraz losom mieszkańców tej niewielkiej miejscowości.
Początki Czertyżnego
Wieś Czertyżne została założona w 1584 roku przez Iwana Michniewicza i Maksym Tokajskiego. Była jedną z ostatnich lokowanych osad w regionie i znajdowała się na terenach ówczesnego „państwa muszyńskiego”, które było pod zarządem biskupstwa krakowskiego. Nazwa wsi pochodzi od ruskiego słowa „czerteż”, które oznacza wyrąb lasu lub miejsce pozostałe po wycięciu drzew. Ta etymologia doskonale oddaje charakter miejsca, które zostało założone na terenach leśnych, gdzie ziemia była uprzednio karczowana.
Religia i kultura mieszkańców
Mieszkańcy Czertyżnego należeli do parafii greckokatolickiej w Banicy. Religia odgrywała istotną rolę w życiu społeczności wiejskiej. W 1791 roku w Czertyżnym wybudowano cerkiew unicką pod wezwaniem św. Michała Archanioła, która stała się ważnym miejscem kultu dla lokalnej ludności. Niestety, cerkiew ta została rozebrana w 1952 roku, co symbolizuje koniec pewnej epoki i zmiany, jakie zaszły po II wojnie światowej.
Wzloty i upadki Czertyżnego
W latach międzywojennych Czertyżne wyróżniało się względną zamożnością w porównaniu z innymi wsiach regionu. Dzięki mikroklimatowi doliny, osłoniętej od wiatrów i dobrze nasłonecznionej, mieszkańcy mogli skutecznie uprawiać ziemię. W tym okresie wieś liczyła około 25 gospodarstw rolnych i była gminą jednostkową do 1 sierpnia 1934 roku, kiedy to została zniesiona i włączona do zbiorowej gminy Nawojowa. Dnia 15 września 1934 roku Czertyżne połączono z Banicą w jedną gromadę.
Losy mieszkańców po II wojnie światowej
Po zakończeniu II wojny światowej wieś zaczęła opustoszeć. Wielu mieszkańców zdecydowało się na emigrację na Ukrainę lub zostało deportowanych na tzw. Ziemie Odzyskane. Z czasem Czertyżne stało się odludną osadą, a jego dawni mieszkańcy nigdy nie powrócili do swoich rodzinnych stron. Po opuszczeniu miejscowości pozostały jedynie ruiny oraz wspomnienia o niegdyś tętniącym życiem miejscu.
Ślady przeszłości – cmentarz i krzyż
Dziś po Czertyżnym pozostały jedynie ślady jego istnienia. Można znaleźć stary cmentarz otoczony świerkami u zbiegu potoków oraz krzyż, który wyznacza miejsce po cerkwi oddalone o około 200 metrów. Te elementy stanowią świadectwo dawnej obecności ludzi oraz ich tradycji religijnych i kulturalnych. Cmentarz nie tylko przypomina o przeszłości osady, ale także o ludziach, którzy tu żyli i tworzyli swoją społeczność.
Czertyżne dzisiaj – wspomnienie o przeszłości
Obecnie Czertyżne jest miejscem zapomnianym przez czas, ale dla miłośników historii i turystyki stanowi ciekawy obiekt do odwiedzenia. Otaczająca przyroda oraz malownicze krajobrazy Beskidu Niskiego przyciągają turystów poszukujących spokoju i ciszy. Ruiny dawnej cerkwi oraz cmentarz są świadectwem bogatej historii regionu oraz losów jego mieszkańców.
Zakończenie
Czertyżne to przykład miejsca, które mimo swej zapomnianej historii ma wiele do opowiedzenia. Jego dzieje pokazują nie tylko rozwój osady na przestrzeni wieków, ale również dramatyczne zmiany społeczne i kulturowe, jakie zaszły na tych terenach po II wojnie światowej. Dziś pozostaje nam pamiętać o ludziach, którzy kiedyś zamieszkiwali tę niewielką wieś oraz o ich tradycjach i kulturze, które tworzyły unikalny klimat tego miejsca.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).