Czerkasy (1976)
Wstęp
Trałowiec morski „Czerkasy”, znany wcześniej jako „Razwiedczyk”, to jednostka projektu 266M, znana w kodzie NATO jako Natya. Okręt ten ma bogatą historię, która sięga lat 70. XX wieku, kiedy to został zbudowany dla radzieckiej Floty Czarnomorskiej. Z czasem stał się on symbolem nie tylko radzieckiej, ale także ukraińskiej marynarki wojennej, a jego losy zostały naznaczone dramatycznymi wydarzeniami związanymi z konfliktem rosyjsko-ukraińskim. W artykule przyjrzymy się historii, służbie oraz znaczeniu „Czerkasów” w kontekście ukraińskiej marynarki wojennej oraz kryzysu krymskiego.
Historia budowy i wczesna służba
„Czerkasy” zostały zbudowane w Stoczni Średnio-Newskiej w Leningradzie, gdzie powstała większość jednostek tego typu. Położenie stępki miało miejsce 12 grudnia 1975 roku, a wodowanie nastąpiło 24 grudnia 1976 roku. Okręt ten wszedł do służby w Flocie Czarnomorskiej 18 lipca 1977 roku, chociaż niektóre źródła podają datę 30 czerwca. „Razwiedczyk” został przydzielony do 418 Dywizjonu Trałowców w Sewastopolu i szybko zyskał reputację skutecznej jednostki operacyjnej.
Operacje na Morzu Czerwonym
W latach 90. ubiegłego wieku, podczas rebelii Erytrei, „Razwiedczyk” operował na Morzu Czerwonym, gdzie trałował obszary zagrożone minami. W ciągu kilku miesięcy konwojował 52 statki, z których niektóre były ostrzeliwane przez siły erytrejskie. Jednym z najważniejszych momentów tej misji było odparcie ataku na tankowiec „Internacyonał”, co przyniosło załodze uznanie i odznaczenia za męstwo.
Przekazanie Ukrainie i nowa służba
Po rozpadzie ZSRR Flota Czarnomorska została podzielona między nowe państwa. W wyniku tego procesu „Razwiedczyk” został przekazany Ukrainie 5 sierpnia 1997 roku. Okręt przeszedł zmiany w nazwie i numerze burtowym, przyjmując miano „Czerkasy” oraz numer U311. Jego nowa służba rozpoczęła się w okresie intensywnej modernizacji ukraińskiej marynarki wojennej.
Udział w międzynarodowych ćwiczeniach
„Czerkasy” brały udział w licznych międzynarodowych ćwiczeniach morskich, współpracując z marynarkami państw NATO oraz innymi krajami regionu Morza Czarnego. Okręt był częścią międzynarodowego zespołu BLACKSEAFOR, który został utworzony z inicjatywy Turcji i miał na celu poprawę bezpieczeństwa morskiego w regionie. Udział w ćwiczeniach mógł przyczynić się do wzrostu umiejętności załogi oraz zwiększenia interoperacyjności z sojusznikami.
Kryzys krymski i losy „Czerkasów”
W marcu 2014 roku, podczas kryzysu krymskiego, sytuacja geopolityczna uległa gwałtownemu pogorszeniu. „Czerkasy” znalazły się w trudnej sytuacji, gdyż zostały zablokowane przez siły rosyjskie na jeziorze Donuzław. Rosjanie zatopili stare okręty, uniemożliwiając jednostkom ukraińskim wydostanie się na morze. Mimo prób dowodzącego okrętem Jurija Fedasza, „Czerkasy” pozostały pod kontrolą ukraińską jako ostatni okręt na jeziorze.
Przejęcie przez prorosyjskie siły
25 marca 2014 roku doszło do dramatycznych wydarzeń – trałowiec został siłą przejęty przez prorosyjskie oddziały. Od tego momentu nie był używany przez rosyjską marynarkę wojenną, a w lutym 2020 roku nadal znajdował się pod ich kontrolą, pozostawiony w Sewastopolu. Historia „Czerkasów” stała się symbolem walki o niezależność Ukrainy oraz oporu wobec agresji ze strony Rosji.
Znaczenie kulturowe i upamiętnienie
Opór załogi „Czerkasów” podczas kryzysu krymskiego zwrócił uwagę mediów oraz społeczeństwa na dramatyczne wydarzenia tego okresu. Historia trałowca została uwieczniona w fabularyzowanym filmie „U 311 Czerkasy”, który porusza nie tylko kwestie militarne, ale także ludzkie losy i emocje związane z konfliktem. Film ten ma na celu przypomnienie o heroizmie żołnierzy i ich determinacji w obliczu przeciwności losu.
Zakończenie
„Czerkasy”, jako trałowiec morski projektu 266M, przeszły długą drogę od momentu swojej budowy aż do tragicznych wydarzeń związanych z kryzysem krymskim. Ich historia odzwierciedla szersze problemy geopolityczne oraz konflikt dotyczący suwerenności Ukrainy. Dziś pozostają one symbolem oporu i determinacji narodu ukraińskiego w obliczu wyzwań związanych z bezpieczeństwem narodowym oraz integracją europejską.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).