Bitwa na La Gudiña

Bitwa na La Gudiña – Wprowadzenie

Bitwa na La Gudiña, która miała miejsce 7 maja 1709 roku w Estremadurze, to jedno z ważniejszych starć zbrojnych w trakcie hiszpańskiej wojny sukcesyjnej. Konflikt ten, będący wynikiem walki o tron hiszpański po śmierci Karola II, zaangażował wiele europejskich mocarstw i wpłynął na układ sił na kontynencie. Bitwa ta była szczególnie istotna dla Portugalii i Anglii, które w tym czasie łączyły siły przeciwko Francji i Hiszpanii. W artykule przyjrzymy się kontekstowi historycznemu, działaniom poprzedzającym bitwę oraz jej przebiegowi i następstwom.

Kontekst historyczny

Hiszpańska wojna sukcesyjna była jednym z najważniejszych konfliktów europejskich początku XVIII wieku. Zaczęła się w 1701 roku, kiedy to po śmierci Karola II Burbonu pojawiły się spory dotyczące sukcesji tronu. Na tron hiszpański rościli sobie prawa zarówno przedstawiciele dynastii Burbonów, jak i Habsburgów. Konflikt szybko przerodził się w szerszą wojnę, do której przystąpiły różne mocarstwa europejskie, tworząc dwa główne obozy: pro-burboński oraz wielki sojusz przeciwko nim.

Portugalia, początkowo związana z Francją sojuszem z 1701 roku, w 1703 roku zerwała ten pakt i przystąpiła do koalicji antyburbońskiej. Obawy przed dominacją Hiszpanii oraz spory terytorialne były głównymi przyczynami tej decyzji. Mimo że armia portugalska była liczebnie słaba i przestarzała, to jednak reformy wojskowe przeprowadzone przez króla Jana V zaczęły przynosić efekty. Dzięki nim armia uzyskała nowe struktury organizacyjne oraz lepsze wyposażenie, co miało znaczenie dla przyszłych działań militarnych.

Działania poprzedzające bitwę

Po klęsce pod Almansą armia portugalska, mimo swoich ograniczeń, nie rezygnowała z operacji militarnych. Wspierana przez około 8 tysięcy żołnierzy angielskich, planowała ofensywę na Madryt. Kluczowym celem było zdobycie strategicznej twierdzy Badajoz, która była blokowana przez siły burbońskie dowodzone przez markiza de Bay. Ten hiszpański dowódca miał do dyspozycji około 18 tysięcy żołnierzy, co stawiało go w korzystnej sytuacji.

Wiosną 1709 roku sytuacja na froncie zmieniała się dynamicznie z powodu koniecznych posiłków wysyłanych do Flandrii przez Burbonów. Hrabia Galway zauważył tę szansę i namawiał do podjęcia działań ofensywnych w Estremadurze. Wywołane przez markiza de Bay plądrowanie okolic fortu San Cristobal stało się pretekstem do ataku ze strony sprzymierzonych. Mimo że przewaga liczebna sprzymierzonych wynosiła około 17 tysięcy piechoty i 5 tysięcy kawalerii, a siła artylerii była wyrównana, to jednak plan działania był ryzykowny.

Przebieg bitwy

Bitwa rozpoczęła się od szybkiego ataku markiza de Fronteira, który postanowił przejść do ofensywy pomimo rad hrabiego Galwaya o zachowaniu ostrożności. Po przekroczeniu rzeki Caya wojska koalicjantów natrafiły na awangardę kawalerii burbońskiej. Starcie miało miejsce na równinie La Gudiña, gdzie sprzymierzeni rozwinęli swoje linie bojowe.

Na lewym skrzydle sprzymierzonych dowodził hrabia São João, podczas gdy druga linia znajdowała się pod komendą hrabiego Galwaya. Po stronie burbońskiej natarcie rozpoczęła brygada hiszpańska z regimentami kawalerii Osuna oraz Pavia. Markiz de Bay wykorzystał osłabienie przeciwnika i przeprowadził atak na prawe skrzydło sprzymierzonych.

Kawaleria portugalska została szybko zmuszona do odwrotu, co doprowadziło do odcięcia dwóch batalionów angielskiej piechoty od reszty sił koalicyjnych. Pomimo prób kontrataku ze strony angielskich dowódców sytuacja stawała się coraz bardziej krytyczna. Ostatecznie brygada Pearce’a została wysłana do natarcia w celu umożliwienia Portugalczykom wycofania się za rzekę Caya. Niestety brygada ta również została okrążona i zmuszona do kapitulacji.

Następstwa bitwy

Bitwa na La Gudiña zakończyła się zwycięstwem sił francusko-hiszpańskich, które przejściowo odsunięto niebezpieczeństwo inwazji sprzymierzonych z terytorium Portugalii. Straty armii angielsko-portugalskiej były znaczące – szacuje się je na około 1700 zabitych i rannych oraz 2300 wziętych w niewolę, co stanowiło poważny cios dla morale obozu koalicyjnego. Siły burbońskie natomiast poniosły znacznie mniejsze straty – około 400 ludzi.

W wyniku bitwy sytuacja strategiczna w regionie uległa zmianie; sprzymierzeni zmuszeni byli do wycofania się za rzekę Caya i utrzymania pozycji w Elvasie. Mimo tego porażki, konflikty w ramach hiszpańskiej wojny sukcesyjnej trwały nadal, a obie strony przygotowywały się do kolejnych starć.

Zakończenie

Bitwa na La Gudiña jest przykładem skomplikowanej gry politycznej i militarnej XVIII wieku w Europie. Pokazuje nie tylko dynamikę wojny o sukcesję hiszpańską, ale także trudności krajów takich jak Portugalia i Anglia w walce przeciwko silniejszym przeciwnikom. Choć wynik bitwy był niekorzystny dla armii sprzymierzonych, konflikt trwał dalej, a kolejne starcia miały jeszcze większy wpływ na przyszłość Hiszpanii i całej Europy.

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).