Louise Labé

Wstęp

Louise Labé, znana również jako Louise Perrin, to jedna z najważniejszych postaci francuskiej poezji renesansowej. Urodziła się w 1524 roku w Lyonie i zmarła 25 kwietnia 1566 roku w Parcieux-en-Dombes. Jej życie i twórczość wzbudzały wiele kontrowersji, a jej dzieła do dziś stanowią przedmiot zainteresowania badaczy literatury. W artykule przyjrzymy się biografii Labé, jej twórczości oraz kontrowersjom związanym z jej osobą.

Życiorys

Louise Labé była córką rzemieślnika zajmującego się wyrobem sznurów, Pierre’a Charly oraz Etiennette Roybet. Straciła matkę w bardzo młodym wieku, ponieważ miała zaledwie trzy lata, co znacząco wpłynęło na jej dalsze życie. Wychowywana przez ojca i macochę, Antoinette Taillard, nie miała wielu możliwości edukacyjnych. Pomimo tego, wiadomo, że Labé znała łacinę oraz język włoski. W początkach lat 40. XVI wieku wyszła za mąż za zamożnego rzemieślnika Ennemonda Perrina, co umożliwiło jej zaangażowanie się w życie literackie Lyonu.

Około 1555 roku Labé zaczęła być znaną postacią lyońskiego życia literackiego. Organizowała spotkania literackie w swoim domu, podczas których odbywały się muzykowanie i lektura wierszy. W tym samym roku wydała tom poezji zatytułowany „Dzieła L.L.” z Lyonu, który zawierał zarówno jej własne utwory, jak i wiersze innych poetów lyońskich, którzy wyrażali uznanie dla jej talentu i urody. Wśród autorów tych wierszy znaleźli się m.in. Clément Marot oraz Maurice Scève.

Po drugim wydaniu swojego tomu poezji w 1556 roku Labé opuściła Lyon i przestała pisać. Niedługo później owdowiała po śmierci męża. Zmarła w 1566 roku jako gorliwa katoliczka. Jej życie i twórczość pozostają przedmiotem licznych badań i spekulacji.

Kontrowersje

Życie prywatne Louise Labé było obiektem wielu kontrowersji już za jej życia. W 1585 roku Antoine du Verdier zasugerował, że była ona luksusową kurtyzaną znaną jako Piękna Powróźniczka, o której pisał Philibert de Vienne oraz Jan Kalwin. Dziewiętnastowieczna krytyka literacka często uważała ją za kochankę Oliviera de Magny’ego oraz jego muzę.

W 2006 roku Mireille Huchon, profesor literatury na Sorbonie, postawiła tezę, że Labé mogła nigdy nie istnieć jako rzeczywista osoba, a jedynie być fikcyjną postacią stworzoną przez grupę poetów ze szkoły lyońskiej. Huchon sugerowała, iż stworzenie postaci poetki piszącej o miłości mogło być eksperymentem literackim oraz nawiązaniem do fascynacji Safoną. Jako argumenty przemawiające na rzecz swojej tezy przytoczyła bliskie pokrewieństwo stylistyczne między utworami Labé a twórczością Scève’a i de Magny’ego.

Pogląd Huchon spotkał się jednak z krytyką innych badaczy literatury renesansowej, którzy podkreślali, że podobieństwa stylistyczne między twórczością poetów czerpiących inspirację z tych samych źródeł były powszechne w XVI wieku. Zwracali uwagę na to, że Labé doskonale znała poezję innych twórców lyońskich i mogła korzystać z ich wzorców przy tworzeniu swoich utworów.

Twórczość

W swojej poezji Louise Labé poruszała istotne kwestie dotyczące sytuacji kobiet w społeczeństwie francuskim XVI wieku. Podkreślała problem dostępu kobiet do edukacji oraz ich udziału w życiu publicznym. W przedmowie do swoich dzieł apelowała do kobiet o aktywne uczestnictwo w życiu literackim oraz o dążenie do „uczciwej wolności” obyczajowej dla wszystkich. Jej koncepcja miłości opierała się na nierozerwalnym związku namiętności fizycznej z uczuciem duchowym.

Labé głosiła wyższość intelektu i duchowych rozrywek nad powierzchownymi przyjemnościami życia towarzyskiego. Uznawała literaturę za jedną z najważniejszych wartości duchowych. Jej utwory często nawiązywały do mitologii oraz klasycznych wzorców literackich.

Najważniejszym dziełem Labé jest cykl 24 sonetów o tematyce miłosnej. Charakteryzują się one rygoryzmem formalnym połączonym z prostotą wyrazu. Poetka unika efektownych figur retorycznych i skomplikowanych środków stylistycznych, co sprawia, że jej utwory są przystępne dla szerokiego kręgu odbiorców. Twórczość Labé pozostaje pod wpływem neoplatonizmu oraz petrarkizmu, ale dokonuje specyficznej transpozycji tych prądów z perspektywy kobiety.

W swoich wierszach Labé odwraca tradycyjne role kochanka-cierpiącego adoratora oraz kochanki-odległego ideału. Czyni z kobiety podmiot liryczny swoich utworów, ukazując jej zainteresowanie zarówno ciałem, jak i duchem obiektu uczucia.

Dzieła

Do najważniejszych dzieł Louise Labé należą:

• Euvres de Louïze Labé (1550)
• Louise Labé, Oeuvres (wydanie Charles Boy, 1887): tom 1 i tom 2
• Louise Labé, Elegje i Sonety – tłumaczenie Włodzimierza Kopaczyńskiego (1929)

Zakończenie

Louise Labé pozostaje jedną z najbardziej intrygujących postaci francuskiej literatury renesansowej. Jej twórczość nie tylko ukazuje problemy społ

---

Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).